include_once("common_lab_header.php");
Excerpt for آنان که با منند بیاید ـ جلد ۱ by , available in its entirety at Smashwords

آنان که با منند‌، بیایند

جلد ۱

(رمان تاریخی)

علیرضا خالوکاکایی (ع. طارق)

آغاز نگارش: بهار ۱۳۸۶

پایان نگارش: پاییز۱۳۹۷

isbn: 9780463345030

Author: Ali reza khalo kakaee

Publisher: Smashwords, Inc







































سخنی با خوانندگان

کتاب حاضر یک رمان تاریخی است. تلاش این کتاب آن است که سرگذشت یک برهه از تاریخ را با زبانی فاخر و ادبی به تصویر بکشاند. وقایع این کتاب از ماجرای لو رفتن و دستگیری حجر‌بن‌عدی، توسط مأموران معاویه آغاز شده و در شهر کوفه ادامه می ‌یابد. مرگ معاویه، به قدرت رسیدن یزید، بیعت نکردن حسین ‌بن ‌علی با او و ماجراهای پس از آن، از جمله حوادث روز عاشورا و ... بخش‌های دیگری از این رمان هستند.

در این کتاب تلقی شما از زینب و زنان و دختران عاشورا دگرگون خواهد شد. این نخستین رمانی است که از سوی یک مخالف سرسخت ولایت ‌فقیه و حاکمیت آخوندی در ایران، بر علیه تلقی واپسگرایانه از عاشورا نوشته می ‌شود.

به کسانی که می خواهند، به دور از متون ارتجاعی و مخدوش و آغشته به جهل و خرافه، تصویری داستانی از بخشی از تاریخ به دست بیاورند، توصیه می ‌شود این کتاب را بخوانند.



یک نکته و یک ابهام‌زدایی

طرح این کتاب را سالیان دراز در ذهن داشتم، نیمی از آن را در سال ۸۶ به نگارش درآوردم اما دستم به نوشتن باقی آن نمی ‌رفت. ۱۱سال طول کشید تا نیمه‌ی دوم کتاب به نیمه‌ی اول پیوست و طرح آن کامل شد.

نمی ‌خواستم دیباچه ‌یی بر آن بنویسم. به طور معمول، رسم نیست که برای «رمان» مقدمه‌ یی نوشته شود. این خرق عادت را برای آن انجام دادم که یک دغدغه‌ی ذهنی را با عزیزانی که ممکن است عنوان این کتاب به گوششان خورده یا صفحاتی از آن را از سر کنجکاوی ورق زده باشند، در میان نهاده باشم.

نگارنده‌، تمام عمر با ارتجاع مذهبی و حاکمی ت توبه‌فرمایان دین‌فروش ـ با افتخار تمام ـ چنگ در چنگ بوده و خواهد بود. بنابراین کتاب حاضر را با این هدف ننگاشته که بر میراث به جعل و جهل‌آغشته و خرافه‌آفرین صاحب دکان ‌های عاشورا برگی دیگر بیفزاید. صاحب این قلم ناچیز هرگز بر آن نبوده است که «مقتل‌»ی دیگر بیافریند؛ از آن جنس که آخوندهای قاتل امام‌حسین و آزادیخواهان پیرو او فراوان در چنته دارند. آوخ! که از این کار همواره بیزار بوده و خواهد بود؛ زیرا نیک می ‌داند امام حسین به پا نخاست تا میراث قیام او به خوراکی برای تنوره‌کشیدن موحش‌ترین نوع بنیادگرایی مذهبی تبدیل شود.

قیام سرور شهیدان برای این نبود تا ۱۴قرن بعد از او در ایران چوبه‌ های دار برپا شود و در شهر شهر این کشور ماتم‌زده به نام او، «سرها بریده بینی، بی‌جرم و بی‌جنایت».

امام حسین خود، خاندان و تمام یاران وفادارش را فدا نکرد تا به نام او آزادی به خون کشیده شود، جنایت بر کرسی قضاوت بنشیند. ریاکاری و سالوس در روز روشن حقیقت سر ببرد. ثروت‌ های خدادادی ایران به موشک و بمب تبدیل شود و کودکان کشورهای دیگر را به خاک و خون بکشد و سلسله جنایت ‌هایی صورت گیرد که روی عبدالملک ‌بن ‌مروان و حجاج ‌بن ‌یوسف ثقفی را سفید گرداند.

اگر «امیرالمؤمنین!»‌ یزید فقط ‌سرحسین و ۷۲تن از یارانش را بر نیزه کرد و در شهرها چرخاند، «امامخمینی با یک فرمان دست ‌نویس و چند سطری، ۳۰۰۰۰تن از آگاه‌ترین جوانان ایران زمین را در تابستان۶۷ به چوبه های دار سپرد.

***

این کتاب برای آن نوشته شده تا از حماسه‌ی عاشورا، شائبه های ارتجاعی را بزداید و در قالب یک رمان تاریخی، به نسل‌های جدید ایران که از حسین و زینب کمتر شناخت دارند یا شناخت‌های آنان دورنمایی مخدوش، ارتجاعی، غرض ‌آلود، تجارت ‌مآبانه و متأثر از بلندگوهای رسمی حاکمیتی به نام «جمهوری اسلامی » است، بگوید که حسین و زینب و سر سپارندگان به آنان، آزادیخواهان بلند نظر و انقلابی زنان و مردانی بودند که در برابر «خلیفه‌ی مفترض‌الطاعهو «ولی فقیه» عصر خویش ایستادند و با فدای همه چیز خود اجازه ندادند استبداد زیر پرده‌ی دین خود را نماینده‌ی خدا و پیامبر جا بزند.

حسین نه در سمت حاکمان مستبد، زورگویان اریکه‌ نشین و خلیفه ‌های اسلام‌ پناه که همواره آموزگار قیام‌کنندگان و برشوریدگان بر نظم سیاه بوده است.

امام‌حسین را از تاریخ بگیریم، چه چیز دیگری باقی می ‌ماند به جز حاکمیت زور، خرافه و زنجیر؟

حسین پیامبر جاودان آزادی است و هر کسی که قدمی برای آزادی برداشته باشد و دلش حتی یک لحظه برای آزادی تپیده باشد، با نام و رسم او آشناست.

...

آیا این‌گونه نیست؟















































































سینه در سینه‌ی نرمباد هنوز داغ شبانگاهی‌، جماز سرخ مو ـ با گامهای رقصان و موزون ـ به پیش می رفت. جرسِ آونگ بر نایش‌، مدام در نوسان بود و صدای دلنگادلنگ خاطرآشوب آن‌، او را به تكاندن خستگی از تن‌، و رفتار مدام در بیابان بی پایان‌، برمی انگیخت.

حجر بن عدی‌، بار دیگر تیغ نگاهش را از چراك‌های كجاوه‌ی پرده بركشیده‌، روی كوهه های رمل تاباند. خنجرِ كجتابِ ماه‌، شكسته و خون آلود‌، در پهلوی مغرب در حال خلیدن بود و چند ستاره‌ی درشت در منقل واژگونه‌ی شب می جرقیدند. دو رشته زنجیر دانه درشت‌، با چهار طوق سنگین و یك قلاده‌ی پولاد او را از پنج سو به هم دوخته بودند. گردنش زیر سنگینی طوق و فشار زنجیر‌، پیوسته به جلو خم می شد و در آن حال نیشْ دردی طاقت شكن در مهره های نخاعش‌، قرار از او می ربود. پس لرزه های كجاوه‌، درد را تازه نگه می داشتند. شلپاشلپِ مشك آب قراولان در آمد و شد و برخورد به دیواره‌، تمنای خفته‌ی او را به آب بیدار می كرد. صورت عرق كرده اش را غبار شور بیابان می سوزاند. ضعف و بی رمقی شدید‌، پلك هایش را روی هم آوار می كرد. به سختی می كوشید خود را هوشیار نگهدارد. در پایاپای‌، پساپس یا پیشاپیش او شاید ـ در كجاوه های مستور دیگرـ یارانش ارقم بن عبدالله‌، عاصم بن عوف‌، ورقا بن سمی ‌، شریك بن شداد‌، صیفی بن شبل‌، قبیصه بن ضبیعه‌، كریم بن عفیف‌، كدام بن حیان‌، عبدالرحمن بن حسان‌، عبدالله بن جویه‌، مجرز بن شهاب‌، عتبه بن اخنس و سعد بن نمران‌، كت بسته و مضروب راه می پیمودند.

اینان عاملان اصلی قیام كوفه بودند و حال دارالاماره‌ی كوفه آنها را برای اجرای حكم‌، به سوی دارالخلافه‌ی شام می فرستاد. از بیم شورشی دیگر یا احتمال ربوده شدنشان به دست ناراضیان‌، شبانه و مخفی جابجا می شدند. این كاروان پر كجاوه از دور چنین می نمود كه ابواب جمعی امی ری یا مال التجاره‌ی تاجری را دارند در پرده‌ی خفیه‌ی شب دست به دست می برند. تنها وقتی نزدیك می شدی‌، رفتار تند و خشن قراولان نقابدار این گمان غلط را از ذهن تو می زدود.

چهارده توفان به زنجیر كشیده شده‌، چهارده خشمِ شهر آشوب‌، چهارده نامِ ممنوع‌، چهارده جرقه‌ی جهان‌، در چهارده كجاوه؛ هریك برای انفجار دیاری كافی.

اینان مردانی بودند كه حكومت ظالمانه‌ی معاویه و كارگزارانش را‌، در كوفه برنمی تافتند. هنوز در خاطرات شورشی آنان‌، آتشپاره های عشق به عدالت علی‌، نخستین پیشوای اسلام انقلابی‌، الو می كشید و خونشان را می گداخت. آنان از یاران دیرین علی بودند و معاویه برای ابقای سلطه‌ی خود بر كوفه؛ این شهر شورش زی و هماره شعله ور‌، باید آنان را از میان برمی داشت. می شد در شام یا حتی بصره‌، به سادگی مرزها را در همریخت و علی را در بالای منبرهای حكومتی سب و لعن كرد و آنچنان دجالگری نمود كه نسل جوانتر با شنیدن خبر شمشیر خوردنش در محراب‌، انگشت تحیر به دندان بگزد كه مگر علی هم مسلمان بود!؟ اما در كوفه‌، نه‌، این شهر‌، از نزدیك علی را تجربه كرده بود. هنوز باد‌، بوی جامه‌ی ساده و درویشی اش را در كوچه ها می پراكند و خاطرات مردم كوی و بازار آغشته‌ی او بود.

گویی همین دیروز بود كه وقتی «عمربن حریث» معاون «زیاد بن ابیه»‌، در مسجد كوفه‌، طبق معمول‌، پس از خطبه تا زبان به لعن علی گشود‌، خروش رعدآسایی در وسط مسجد طنین انداخت و متعاقب آن صدای اعتراض به حكومت از هر سو به پا خواست؛ تا آنجا كه عمرو زیر سنگباران حجر و یاران معترضش به سختی جان به در برد و درِ دارالاماره را به روی خود فراز كرد.

در كوفه كسی نبود كه از روی میل‌، معاویه را بخواهد اما تهدید و تطمیعِ كارگزارانش‌، شرایطی را حاكم كرده بود كه كسی آزادانه نمی توانست عقیده اش را ابراز كند. حجر و یاران انقلابی اش بر آن بودند كه این فضای پلیسی و اختناق‌آمیز را درهم بشكنند و به مردم بنمایانند كه در سهمگین ترین شرایط نفسگیر نیز می توان جنبش آفرید. اگر تمامی تاریكی‌های عالم گرد‌آیند‌، كشتن شعله‌ی شمعی را ناتوانند.

این وضعیت انقلابی تا آنجا تداوم یافت که روزی عمرو‌، گمارده‌ی ضرب شست چشیده‌ی خشم مردم ـ پس از گریز خفت بار از مسجد ـ در نامه یی ضرب الاجلی و هراسناك‌، به زیاد بن ابیه نوشت:

«اگر خواهان كوفه هستی‌، به سوی آن بشتاب؛ اگر نه حجر بن عدی‌، به زودی كارها را به دست خواهد گرفت و بر همه چیز مسلط خواهد شد».





















ـ اگر نتوانم این قریه‌ی ناچیز را از شر تحریكات حجر در امان دارم‌، مرد! نیستم.

...

آدینه روز بود و مسجد از جمعیت موج می زد. دیواری از چشمهای فروزان‌، در برابر «زیاد ابن ابیه» قامت كشیده بود.او نگاه هراسانش را در سراسر این دیوار سوزان چرخاند و چرخاند و روی گداخته ترین نقطه‌ی آن ثابت نگهداشت. دو چشم تیز؛ مانند دو قرقی هوشیار روی صورت او می خكوب شده بودند.حاكم‌، انگشت اشاره اش را به سوی آنها نشانه رفت. در این حال گویی صیادی بود كه خفیه گاه پلنگی را در استتار شاخ و برگهای درختان جنگل یافته باشد و بخواهد آن را به خدنگ ها بنمایاند‌، در عین حال جرأت چشم برگرفتن و تكان خوردن نیز نداشت‌، زیرا احتمال می داد پلنگ به یك خیز‌، خدنگ و شكارچی را با ضربت استخوان شكاف پنجه اش با خاك یكسان كند.

ثانیه ها به سختی می گذشت‌، سرانجام آنكه از پس لحظات گران نفس كُش به سخن درآمد‌، زیاد بود:

ـ ای حجر! بد آورده یی. داستان تو مانند آن حیوانی است كه در تاریكی شب‌، به جستجوی طعمه شتافت اما اشتباهی به سراغ گرگ رفت و خود‌، طعمه‌ی او شد.

گرگ!؟ زیاد ابن ابیه‌، چه صفت شایسته یی را ناخودآگاه در وصف ماهیت خود به كار گرفته بود. مسجد‌، زیر تازیانه های تهدید او و سماجت عجب برانگیزِ حجر‌، حالت انفجاری به خود گرفته بود. فقط جرقه یی می بایست. جرقه‌، در كلام بعدی زیاد بود. او بار دیگر چشمان میخكوب را نگریست و اندیشید:

«تا شكار در تیررس است‌، نباید درنگ كرد. بسا ممكن است حجر با خروج از مسجد‌، مخفی شود و مبارزه‌ی او شكل زیر زمینی به خود گیرد. این اولین و آخرین تدبیر است. باید چنگال های جگردران خوف انگیز را به در آورد. اگر اكنون نجنبم و خونی چند بر زمین نریزم‌، بسا بود كه این سماجت ها فزونی گیرد و آنگاه چاره یی جز آسیاب گردانی به جوی خون بنماند».

پس نیم نگاهی به قبضه‌ی شمشیرهای محافظینش افكند و بی محابا فرمان داد:

ـ این مرد را دستگیر كنید!

صدای خشك كشیده شدن چند شمشیر از نیام‌، چند فریاد گسیخته و سپس شكافتن حریر هوا.

مأموران با شمشیرهای برهنه‌، به صف اول جمعیت هجوم بردند. جمعیت بهت‌آلود‌، ابتدا به شمشیرها راه داد ولی بعد مانند حلقه های زره به هم پیوست و شمشیرهای سرگردان را در خود فشرد؛ دیواری از گوشت در برابر چند شمشیر.

بانگی غرا از حاشیه‌ی جمعیت‌، هوا را درید:

ـ حجر! شتاب كن و با یارانت از مسجد بیرون رو! ما تو را پشتیبانانیم.

مأموران با رخساره هایی زرد ـ خشتْ‌گونه‌، زانوانی سست و مچ‌ هایی گشاده و تیغ هایی آویزان‌، بازگشتند.

...

سركوبی قیام به این آسانی امكان نداشت. حجر در خانه ها و قلب‌های كوفه ریشه دوانده بود. زیاد‌، متنفذان و سردگان قبیله ها را فرا‌خواند و با آنان در پراكندن حمایت‌ها از گرد حجر به دسیسه نشست. این دسیسه می وه داد. در یورش دوم و گسترده‌ی مأموران به مسجد‌، قیام كنندگان‌، فقط یك شمشیر داشتند‌، با همان یك‌، حجر را از در دیگر‌‌، به در بردند.

قیام‌، پای در آورد. كوچه ها را نوردید و به جسارت سلام كرد. بعد از سالیان كسانی «یافت می شده بودند» كه تن به تسلط تزویر و دین فروشی نمی دادند. بی اعتنا به سطوت و جبروت حاكم‌، كلمه‌ی ممنوع حق را فریاد می كشیدند.

جنگ و گریز در كوچه های تب آلود كوفه تا آنجا ادامه یافت كه دیگر هیچ خانه یی نماند كه از نگاه نامحرم جاسوسان و مفتشان حكومتی‌، اختفای گریختگان را نهانگاه امنی ارائه دهد.

حجر بناگزیر به حومه‌ی كوفه رفت و در خانه‌ی یكی از افراد قبیله‌ی بنی حوت سنگر گرفت. غلظت نظامی و تعقیب و مراقبت حكومت‌، بیش از حد تصور بود. به زودی در آن خانه نیز به شدت به صدا درآمد. ضربات چكمه ها بر در به گونه یی می پیچید كه كودكان خردسال خانه از هول فاجعه به دامن مادرشان پناه برده‌، به ضجه و زاری پرداختند. حجر‌، بیشمشیر و زره‌، در ترجیعِ ترحم‌انگیزِ گریه‌ی كودكان هراسان و طبل كوبان خوف‌انگیز مأموران بر درِ در حال تلاشی‌، جلوه‌ی دیگری از اهداف انسانی قیام كنندگان را برملا كرد و نشان داد كه او بیمناكٍ از دست دادن جان خود نیست. از این رو‌، در لحظه‌ی اضطرار ـ كه بزاق‌، در دهان شجاع‌ترین جنگجویان می خشكد و كلام از گویه بازمی ماند. مغز دستور نمی دهد و جوارح فرمان نمی برند، منطق می گریزد و عشق روی پنهان می كند و آدمی به تمامی بر هیأت یك خواهش ذلت بار درمی آید تا فرود شمشیر آخته‌ی انتقام را بر نرمای بی حفاظ گوشت خود مانع شود‌؛ و بر آن است تا تمام دارایی های جهان را بدهد و واژه‌ی امانی بخرد ـ حجر رو به صاحبخانه گفت:

ـ من باید بروم‌، برای دختران كوچك تو بلا و خطر آورده ام.

صاحبخانه از آن جنس مردانی بود كه گوهر وجودی خود را درست در شرایط خطر و دقایق خطیر بارز می كنند‌، روبه حجر كرد و ملتمسانه گفت:

ـ به خدا سوگند نمی گذارم كه در خانه‌ی من گرفتار شوی؛ مگر این كه من كشته شده باشم.

حجر نیامده بود تا از جان بیگناهان برای جان خود سپر بسازد. پس‌، به چالاكی دست به تیرهای سقف گرفت. پای بر هره‌ی دریچه سفت كرد و خود را به پشت بام كوتاه خانه كشاند و از آنجا به حیاط همسایه پرید‌، سپس چند چینه‌ی كوتاه را پشت سر گذاشت و در میان نخلستان‌ها رد گم كرد.

سنگر بعدی او قبیله‌ی «نخع» و خانه‌ی «عبدالله بن حارث» برادر «مالك اشتر» بود. این اختفا نیز دیری نپایید. دستگاه جاسوس پرور معاویه‌، آنجا را نیز كشف كرد و حجر پیش از یورش شمشیرها‌، مخفیگاه خود را ترك كرد.

از آن پس او بود و حركت به سوی سرنوشتی نامعلوم؛ با شبان و روزانی زنجیره به هم‌، در مشت اضطراب. هر لحظه در اندیشه‌ی اینكه ناگهان دری به صدا درآید‌، دریچه یی فرو ریزد‌، بامی سوراخ شود و پرده یی به شتاب كنار رود و ده ها دست با شمشیرِ عریان‌، او را قیمه قیمه كنند.

***

زیاد‌، خانه به خانه‌ی كوفه و حومه‌ی آن را روزهای بعد نوردید. این تعقیب و گریز‌، جز تنفر جوشان توده را نسبت به معاویه و اقدامات او دامن نمی زد. دسیسه یی دیگر می بایست و مكر و حربه یی دیگر. ابلیس‌، آنگاه كه بر اریكه‌ی قدرت می نشیند. برای به قیدكشاندن آدمیان‌، برگهای مختلف در همیان دارد. آنكه را كه بیم جان است‌، باید از جان به هراس افكند. آن‌كه خوفناكٍ از كف دادن مالی‌، از مال؛ و آنكه نام‌، از نام بایدش ترساند. حتی اگر این كس‌، «محمد بن اشعث» رئیس خوش‌نامِ قبیله یی باشد كه حجر‌، مردی از بهترین مردان آن است.

***

روزی كه اشعث را مأموران زیاد با دو نیزه در پس و پیش‌، از در كاخ عبور دادند و در پیشگاه حاكم خوفناك بر كنده‌ی زانو درافكندند‌، ابلیس پیروزمند قهقهه زد:

ـ شنیده ام كه حجر را در قبیله ات پناه داده یی؟

عرق سردی از شقیقه‌ی اشعث؛ درست از ملتقای دستار و رستنگاه مو‌، جداشد‌، گونه اش را شیار زد و روی ریش های جو گندمی ژولیده اش چكید‌، بسختی سر برداشت و نگاه متعجبش روی عبای ترمه دوزی شده‌ی حاكم لغزاند و با ترس در نقش های دسته‌ی طلایی خنجرش مكث كرد.

ـ امیرا! جانم برخی شما باد! دروغ به عرض رسانده اند.

ـ جاسوسان من اشتباه نمی كنند. به خدا سوگند! اگر حجر بن عدی را تسلیم نكنی. دستور خواهم داد تمام نخل‌های تو را بركنند. تمام خانه هایت را بِرمْبانند و خودت را نیز سر ببرند‌، پوست بركنند و قطعه قطعه كنند.

ارتعاش خفیفی ابتدا از نوك انگشت سبابه‌ی اشعث بالا خزید‌، كمكم از آنجا به مچ و استخوان آرنجش راه یافت‌، در ادامه‌، زانوانش را لق نمود و آنها را به بازی گرفت، آنگاه دندانهای كلید شده اش را از هم گشود و آرواره هایش را به پایكوبانی هراس‌آور و رقت برانگیز فرمان داد. رنگ چهره اش در این هنگام چنان می نمود كه گویی هم اینك در كورانی از آرد گرفتار شده و از آن به سختی برگذشته باشد.

زیاد بن ابیه‌، مرگ بسا كسان دیده به چشم‌، بسا فرمان مرگ كسان رانده به لب‌، پاشنه‌آشیل‌ شناس و موقعیت ‌سنج‌، با برق شرارتی در نگاه‌، گامی به پیش نهاد. از اینكه توانسته بود با یك تهدید ساده‌، شكار را فرا چنگ آورد‌، لبخندی زهرناك در بن دندان داشت. در چنین هنگامه یی كه ضعف در وجنات كسی نمایان است و نوك دشنه‌، پوستش را برخراشیده‌، در منطق دژخیم باید دشنه را تا ته فشار داد تا نتیجه‌ی مطلوب حاصل آید. بنابراین در یك حركت غیر‌قابل‌ پیش ‌بینی‌، نیزه‌ی یكی از محافظین را قاپید و به طرف اشعث پرتاب كرد.

صفیر سوزانی از كنار شقیقه‌ی اشعث گذشت. قبل از اینكه بفهمد چه اتفاقی افتاده‌، نیزه با صدای خوفناكی در سینه‌ی دیوار پشت سرش نشست و به اندازه‌ی دو انگشت در آن فرو خلید. دنباله‌ی فنری نیزه‌، به ارتعاش درآمد و مدتی طول کشید تا از حرکت بازماند. برای دقایقی نفس در سینه ها منجمد شد. كسی را یارای پلك بر هم زدن نبود. از می ان قهقهه‌ی اعصاب فرسا‌، دوباره همان صدای متحكم به گوش رسید:

ـ اگر تا سه روز آن یاغی شورشی را كت بسته تسلیم نكنی‌، این نیزه در جای نرمتری خواهد نشست [و پس از مكثی افزود] تا آن روز گروگان من هستی.

یكی از حاضران در مجلس زیاد‌، صبر كرد تا خشم حاكم فرونشیند. آنگاه با احتیاطی كه هنگام دیدن كژدمی دم برافراشته و شتابناك به آدمی دست می دهد‌، آهسته و پربیم گفت:

ـ سرور من! اگر او را آزاد نگذاری‌، چگونه خواهد توانست حجر را بیابد؟

امیر‌، در تردید ناشی از دریافت طعمِ حماقت در كلامِ نسنجیده‌ی پیشین‌، و در عین حال كوتاه نیامدن از غرور امیرانه‌ی خود [كه هر كوتاه آمدن‌، تلنگری به سطوت او بود]‌، ناگهان رو به مخاطب برگشت و بلند پرسید:

ـ یعنی تو او را ضمانت می كنی؟

مرد‌، غافلگیر شده و با ته چاشنی پشیمانی در دهان‌، از این كلامِ ناموقع بر زبان رانده؛ از این بی جهت خود را قاطی مرافعه یی زیانبار و نافرجام نموده ـ كه بیم عریانی خون در آن می رفت ـ به خس خسی دردناك در گلوی خشك بسنده كرد؛ كه اگر درست می نیوشیدیش‌، شاید واژه یی می شد‌، همسنگ «آری».

امیرِ دستاویز یافته قانع نشد؛ پا بر پله‌ی بالاتری از تحكم نهاد:

ـ آیا دانی كه گریختن او‌، خون چون تویی را به تیغ تشنه‌ی سربازان من خواهد نوشاند؟

مرد‌، مچاله شده و تباشیر در در رخ‌، شاید دوباره گفت: «آری» و زیاد‌، دوباره قهقهه زن‌، با تبختری در رفتار‌، پای از سرسرای كاخ به اندرونی گذاشت و سكوت سهمگین‌، پرده بر ماجرا افكند.































اشعث حجر را نیافت. ولی خبر پا درآورد و حجر را یافت. حجر به این نیندیشیده بود كه بهای خون او‌، همتراز قبیله یی است؛ قبیله یی با تمام زنان‌، مردان و كودكانش؛ از آن نوع دختركان معصومی كه در قبیله‌ی بنی حوت دیده بود. چگونه رضا دهد جلادان تیغ خود را بر بلورِ گلوی كودكانه‌ی آنان بسایند و مردمكان شان را ـ كه چنان دو پوپك لرزان پرپر می زنند ـ از حدقه بركنند. چه‌سان تاب آورد سواران حكومتی آتشگیره بر كف‌، در خرمنگاه ها حریق درافكنند و سرپناه ها را به آتش دركشند.

تصور گریختن مادران طفل در آغوش‌، سربند از سر كشیده و برهنه پای از مقابل سربازان خشمناك و لگدمال شدن پیران خوش نشین‌، نه چنان است كه او آن را به مخیله راه دهد و آسوده بماند... نه‌، از حجر‌، این شایسته نیست. او پیشاپیشِ خطر جان سپر كرده؛ تا شمشیر در حال فرود ظلم‌، عصب و رگ و گوشت او را بردرد اما از ضربت آن به تن قبیله‌ی او؛ كه ملت و آرمانش خدشه یی نرسد. حال جان به در برد؟!! و همان‌ها را كه به عشق شان این همه را برتافته به مرگ سپارد؟!! ... نه...نه! این همان است كه حكومت می خواهد و مبلغانش را برآن داشته تا در منبرهای اجاره شده بپراكنند كه انقلاب جویان‌، دامن‌زنندگان خشونت اند. خواهد گفت اگر حاكم مفترض الطاعه دستی قطع می كند‌، سری می شكند و سینه یی برمی درد‌، مأمور است و معذور! او را به این ناچار‌، شورشگران واداشته اند. بنگرید! خود می گریزند و شمایان را خوراك دم تیغ می سازند.

نه‌، حجر‌، پیرو پیشوایی است كه سالیان‌، استخوان در نای‌، خار در چشم و خنجر در گرده‌، لب به شكایت نگشود و آنگاه كه توده ها او را به ریاست بر جمهور خویش برگزیدند‌، مسند خوشایند حكومت را ـ كه رجالگان عطشناك قدرت برای آن سر و دست می شكنند ـ كمتر از رشحه‌ی بینی بزی؛ هنگام عطسه دانست و هرگز اصول خود را فدای مصالح سیاسی زودگذر نكرد.

انتخاب‌، روشن بود. ولی چگونه به این روی آورد؟ آیا نخواهند گفت كه در مقابل تهدید‌، جا زد و از جان خود هراسید؟ چگونه سر خویش را در دیس طلایی تقدیم دژخیم كند؟ اگر به این كار آمده بود‌، چه ضرورتی‌، به این همه نهان و گریز و بیم و اضطراب و جنگ خانه به خانه. اگر به سهولت تسلیم منطق دشمن شود‌، آیا او را بر تصمیم خود جری تر نكرده است؟ آیا سبب نخواهد شد كه خونهای بیشتری بریزد؟ درست است جز مرگ چاره یی نیست ولی به دو گونه می توان مرد. می توان نشست‌، از ترس قالب تهی كرد تا مرگ با داس استخوانی اش‌، آدمی را چون زردبرگی از شاخه‌ی فرتوت عمر برچیند. دیگر آن كه می توان خود‌، با پای خود‌، «خوی كرده و آشفته و خندان لب و مست» به استقبال او شتافت و دامچاله اش را بر سر خودش خراب كرد.

مرگ اگر مرد است گو نزد من آی

تا در آغوشش فشارم تنگ تنگ

من ز او جانی ستانم جاودان

او زمن دلقی ستاند رنگ رنگ

در چنین مردنی‌، مردن در كار نیست. این می زان از هیمنه‌، صلابت و شور و حرارت و گلگون رخساری‌، تنها از زندگی برمی آید. تنها كار زندگان است و حجر‌، این گونه بود. او می خواست مرگش نیز سلاحی كاری علیه دشمنش باشد. پس‌، نامه یی برای اشعث نوشت و گفت كه برای او از زیاد امان بگیرد و بگوید در صورتی تسلیم خواهد شد كه او را برای محاكمه نزد معاویه بفرستند.

حجر از این طریق می خواست ابعاد خون بیدارگر خود را بگستراند و صدای انقلابش را ازمرزهای كوفه فراتر ببرد تا همه بدانند زیاد‌، آلت دست و سرسپرده یی بیش نیست. مسبب اصلی ناهنجاری ها؛ آنكه هدف اصلی قیام و نارضایتی است و دست در خون بی گناهان دارد و برای حفظ قدرت‌، حرام خدا را حلال و حلال ‌ها را حرام می كند؛ و دین بازیچه یی در دست او برای حفظ سلطنت است‌، همان معاویه بن سفیان است. در عصر نبود ارتباطات جمعی این اقدام حجر‌، بسیار سنجیده و هوشیارانه بود.

اشعث به همراه عده یی از سرشناسان و بزرگان كوفه‌، در پسین روز مهلت‌، نزد زیاد رفت و درخواست حجر را با او در می ان گذاشت.

زیاد‌، در دشوارجای تصمیم و كنكاش بیهوده‌ی ذهن برای یافتن تدبیری درخور‌، فكر این یکی را نكرده بود. بی اعتنا به حضور بزرگان كوفه‌، مدتی در میان ستون‌های تالار قدم زد و رواق‌های لاجوری را از نظر گذراند. زیر لب با خود حرف می زد‌، گویی می گفت:

«تو حاكم مطلق عنان و نماینده‌ی تام الاختیار معاویه در این صفحات هستی. و حكم تو‌، حكم امیرالمؤمنین. هر تصمی می بگیری بر تو حرجی نیست. غائله یی را خوابانده یی و از گسترش زبانه هایش به دامان حكومت مانع شده یی. به این میندیش كه معاویه چه فكر خواهد كرد. شرایط حجر را بپذیر و خود او را فراچنگ آر. تا همین امروز كه دست تو به او نرسیده‌، بسا نطفه های شورش منعقد شده است. فرداست كه سر بركنند. [لحظه یی ایستاد و دست به پیچ پیچِ یشمگون یكی از ستونهای كاخ كشید]: تازه‌، دست تو هم بسته نیست. شرطش را بپذیر‌، تا به حیله های مختلف‌، این مار غاشیه را از سوراخ بیرون بكشی‌، وقتی در ضرب‌رسِ چوب قرار گرفت‌، آن را محكم روی سرش فرود بیاور. حاكم‌، وقتی پای خطری بزرگ برای موجودیت حكومتش در میان است‌، نباید به اصول اخلاقی بیندیشد و معلم اخلاق شود. قدرت بالای همه‌ی چیزهاست. حرف نهایی را باید شمشیر بزند. اصول اخلاقی مال آدمهای ضعیف است...».

كسی گویی در نهانی‌های تیره‌ی درونش‌، از كنجی دیگر سرك می كشید و با چشمان سرخگون و بیتاب از اضطراب‌، هشدار می داد:

« آیا امیرالمؤمنین نخواهد گفت چه بی عرضه بوده یی؟ كاری را كه خود می توانسته یی به سرانجام رسانی‌، چرا نیم انجام‌، به شام گسیل داشته یی. آخر بارگاه شام که جای هر بی سرو پایی نیست. تو با این كارت به شیعیان علی رسمیت می بخشی حال آنكه ما باید كتمان شان كنیم...».

صدای ترس خورده و آمیخته به چاپلوسی چاكر منشانه‌ی اشعث‌، تلنگری به اندیشه های تو در توی حاكمِ بلاتكلیف زد:

ـ امیرا! رای مبارك چیست؟ در این خصوص چه می فرمایید؟

ـ هوم؟...هه... هوم... باشد...

ایستاد و كمی سرش را خاراندو یكباره با تحكم گفت:

ـ بیاوردیدش!

اشعث دولا دولا پیش رفت. خاك را بوسه داد‌، آنگاه حاشیه‌ی عبای حاكم را گرفت و بر چشمانش مالید‌، بعد با نیم كرنشی خفت بار عقب عقب رفت. در چشمانش‌، قدرشناسی و التماس ـ از آن نوع كه وقتی استخوانی را پس از ساعت‌ها انتظار‌، در پیش پای سگی افكنده باشی ـ دیده می شد.

ـ بدا به حالت اگر تا امشب اسیر اینجا نباشد.

اشعث كه تازه قامت راست كرده بود‌، دوباره آن را دوتا كرد.

ـ بله‌، سرور من!

ـ برو!























حركت ناگهانی پای شتر‌، در فرو رفتن به یك لانه روباهی سست‌، كجاوه را اندكی تكاند و سبب شد زنجیر سنگین بر گودنای استخوان ترقوه‌ی حجر‌، خط دردی بر جای بگذارد. حجر زبانش را كه از فرط تشنگی مانند تكه یی چرمِ خشك شده بود‌، بر سق دهانش مالید و سعی كرد دوباره هوشیاریش را حفظ كند. دیرزمانی را در رؤیا سپری كرده بود.

از آغاز كه به این دشوار راه پای نهاده بود‌، می دانست كه در فرسنگ به فرسنگ آن‌، ابتلایی دهان گشاده است. می دانست كه قله‌، هر چه دست نیافتنی تر‌، صخره هایش درشت تر‌، و سینه‌ی خاراسنگ هایش هر چه دیوارگونه تر و بی دستاویزتر و حركت كوهنورد در آن هر چه دشخوارتر. گاه باید با بند كردن نوك انگشت در تیزنای شكافی‌، خویش را از معلق شدن میان زمین و آسمان رهاند. گاه حتی سنگریزه یی در زیر پا یافت نشود كه برآن پا توان سفت كرد. با این حال نباید از صعود به بلندیها و فتح قله سرپیچید. حجر برآن نبود كه سربپیچد. تنها مشغله‌ی ذهنی او در این دشوار هنگام‌، سرنوشت قیام و سرگذشت دردناك یارانش بود.

در كجاوه‌ی دوم‌، مردی دیگر به زنجیر بود؛ مردی همسرشت و هم سرنوشت حجر. صیفی بن شبل. مردی كه پس از روزها تعقیب و گریز‌، سرانجام باخدنگ مأموران حكومتی بر جای میخكوب شد. به اندك زمان‌، تا دست به نیام برد‌، در محاصره‌ی شمشیرهای برهنه بود و بی هیچ دفاعی از خود‌، به چنگ مأموران زیاد افتاد.

وقتی او را به دارالخلافه آوردند. حاكم كوفه‌، بر مخده یی سرخگون و مخملین با زردوزی های طلا لم داده بود. پیشارویش خوانچه یی گسترده‌، برآن‌، چند ابریق بلور لبالب از شراب. بادیه های بزرگ بدل چینی و پر پالوذج‌، بره یی بریان بر دیس نقره یی. چندین قدحِ نگارین و ظرفی مملو از میوه های خوشرنگ آبدار. در هوای قصر‌، بخور با گلاب در هم آمیخته بود و از هر سوی كنیزان و غلامان آراسته جامه‌، در گروه هایی چند‌، در آمد و شد. در سه سوی تالار قراولان اندرونی با نیزه های نزدیك هم آورده به شكل ضربدر پاس می دادند و به هر چیزی تردیدآمیز می نگریستند. اگر جنبش چشمانشان را نمی دیدی گمان می بردی تندیس هایی گچین اند؛ بر آن جامه دوخته اند و یراق و نشان آویخته.

زمانی چند به سكوت گرانبار بگذشت؛ هر ثانیه اش حلقه‌ی زنجیری در قطار بی توقف زمان. سرانجام‌، زیادبن ابیه بلند و طولانی قهقهه زد. هنگام كه آرام گرفت‌، حبه یی انگور یاقوتی بركند‌، در انگشتانش چرخاند. آن را به سوی نورِ كجتاب یكی از دریچه ها گرفت‌، و چنان كه گویی در آن‌، رازی را می جوید‌، در تماشایش افراط ورزید. حبه‌ی انگور یاقوتی‌، یاقوتی بود رخشان‌، با گویچه‌ی رقصان نور بر گونه‌، سخت وسوسه انگیز و طرب زا؛ خاصه آن كس را كه عطشی سوزان در ربوده باشد.

«زیاد»‌، حبه‌ی انگور را در منظر چشمان صیفی چرخاند و در پایان آن را با یك حركت تند به دهان انداخت‌، با لذت در زیر سنگ آسیاب آرواره شكست‌، سپس فروداد و ناگهان چشمانش را تیز كرد و رو به محكوم غرید:

ـ دشمن خدا !

از این كلام‌، صاعقه یی در افكار هزارتوی صیفی تركید. خون به چهره اش دوید. لاله‌ی گوشهایش قرمز شد. خواست چیزی بگوید ولی خویشتنداری كرد و خشم جریحه دار شده را لای دندانهایش به سختی جوید و تلاش كرد كه آرامش قبلی را بازیابد.

صدایی كه حبه‌ی انگور را به كام كشیده و دشنامی غلیظ فراپس داده بود، دوباره هوا را لرزاند؛ این بار آغشته به استهزا و تحقیر.

ـ در باره‌ی «ابوتراب»! چه می گویی؟

ـ من ابوتراب را نمی شناسم.

زیاد كه گویی اصلا جواب او را نشنیده است‌، حبه یی دیگر برگرفت‌، نبرده به دهان‌، لختی درنگ كرد‌، سپس خشم در آستانه‌ی انفجارش را به اعصاب مرتعش دستانش سپرد. حبه‌ی انگور را در میان انبر دو انگشت اشاره و سبابه آنچنان له كرد كه شیره‌ی سرخگونش به هوا پاشید:

ـ چه اندازه او را می شناسی؟

همان تسلط و همان سماجت در گفتار صیفی.

ـ من اصلا او را نمی شناسم

زیاد به خوانچه هجوم برد. آن را از جا كند‌، با یك حركت سریع به صورت صیفی كوفت و خطی سرخینه در آن به جای نهاد. لختی بعد‌، خون‌، نرم نرمك ازشكاف نای زخم برجوشید و گرم‌، فروچكید. خطی كبود و خطی سرخ بر گونه‌ی راست صیفی. قراولان از خشمِ خلق الساعه‌ی امیر جا خوردند و ناخن پنجه هایشان در گوشت بازوی راست صیفی اندكی شل شد. این همه پنداری در كسری از لحظه اتفاق افتاد.

ـ علی بن ابیطالب را نمی شناسی؟!!

لبخندی نمكین قاب چهره‌ی خط خورده‌ی صیفی را از هم گشود؛ از آن گونه لبخندهایی كه نشانگر پیروزی و تسلط است و بروز آن‌، مانند دشنه یی زهرمال‌، پنهان ‌ترین زاویه‌ی وجود دشمن را نیز در می نوردد.

ـ علی بن ابیطالب را نمی شناسم؟! چرا... می شناسم.

ریش‌های انبوه زیاد‌، جنبید و او كلماتی خشمگین را همراه با دندان قروچه یی طولانی بر زبان راند:

ـ علی‌، همان ابو تراب است.





















اینك نوبت صیفی بود كه حاكم زخم خورده را با منطقی پولادین بر جای نشاند. شگفتا حاكم در كاخ خویش با قراول و یساول و كبكبه و دبدبه و در برابرش محكومی ‌، یكه و بی پشت؛ با كركس مرگ بر گرد سر؛ اما این چنین مغرور و معتمد به نفس. گویی جای این دو عوض شده بود. اگر چه در هر دو برجای خود بودند. زیاد بر هره‌ی تخت و صیفی بر زمین سخت.

ـ حرف تو درست نیست. علی علیه السلام‌، همان ابوالحسن و ابوالحسین است.

***

كار دیگر تمام بود. تنها با چند كلام كوتاه‌، محكوم توانسته بود حاكم را به زیر كشد. تاوان چنین گستاخی جانانه را چه می بایست دادن. دژخیم چه در چنته دارد جز فرمان به عقوبت و باز هم عقوبت‌، بریدن سر و بیرون كشیدن جگرگاه. این همه را آنگاه به كار می گیرد كه در برابر منطق‌، به زانو درآمده باشد.

ـ بزنیدش! سخت تازیانه اش بزنید!

با اشاره‌ی «زیاد»‌، هر كه در سرسرای كاخ بود با دست افزاری‌، به زندانی بسته‌دست هجوم برد. تنها آنگاه پاپس كشیدند كه میرغضب با تازیانه یی چرمباف بر بالای سر محكوم سایه انداخت.

صفیرِ چرمِ لخت در هوا‌، بوی خون تازه در شیارِ سرخِ پوست. دندان بر دندان افشردن صیفی به تحمل درد و تلاش برای نشان ندادن آثار زبونی در رخسار.

زیاد بر پاشنه هایش راست شد. با اشارت او‌، جلاد كه نیم خیز ضربه یی دیگر شده بود‌، دست كشید. زیاد با تیزنای مهمیزِ چكمه هایش به كتف راست صیفی فشار داد. تو گویی این گونه می خواست غرور جریحه دار شده‌ی خود را التیام داده باشد.

ـ بگو چه گفتی؟

صیفی‌، با نیمرخِ چسبیده بر خاك‌، تنی گرفتار در چنگ قراولان و سوزشی كه در شیارهای پوست هر دم فزونی می گرفت‌، نی نی مشتعلش را به سختی رو به زیاد چرخاند و كلمات دردناك و مقطعش را به زحمت ادا كرد:

ـ این... بهترین سخنی بود... كه من در باره‌ی بنده یی از بندگان خدا گفتم.

پنداری پیزور در پالان حاكم نهاده باشند. ناگهان به درشتی از جا برجست و جفت پا بر تخت كمرگاه زندانی فرود آمد و به جلاد و سایرین فرمان داد:

ـ آنقدر بزنیدش تا به زمین بچسبد و بلند نشود.

دوباره صفیر تازیانه ها‌، چكاچك خشك چوبدست‌ها و تلاش پركوب چكمه ها به شكستن استخوان و دوباره مقاومت گوشت و پوست و استخوان؛ تجلی اراده‌ی جبرشكن آدمی ، و دوباره آن سوال تكراری مهوع و تبسم های موذیانه‌ی حاكم كه امیدوار بود لااقل جسم زندانی را فتح كرده باشد.

ـ اكنون در باره‌ی علی چه می گویی؟

صیفی‌، آرنج دردناك لگدكوبِ خود را از زیر قاب زانوی یكی از قراولان رهاند. دوباره گلمیخ سوزان و سمج نگاهش را بر پیشانی حاكم كوفت و تمام دهان خروشید:

ـ به خدا سوگند! اگر مرا با تیغ آبدار پاره پاره كنی‌، حرف‌، همان بود كه شنیدی.

«زیاد»‌، مستأصل‌، دندان نیش افشرده به دندان‌، كف بر لب‌، تیپا خورده‌، با خرقه‌ی پاره پاره‌ی غرور فرو افتاده زیر پای نرینه یی زمخت‌، پله های سماجت را یكی پس از دیگری بالا دوید تا آخرین تیر را پرتاب كند. این نه به او بود كه خشم تحقیر شده‌، خونش را به غلیان درمی آورد؛ پاكوفتنی بیحاصل بر خواسته یی ناممكن. لجاجتی كودك وار و چندش برانگیز.

ـ باید حتما او را لعنت كنی اگر نه گردنت را خواهم زد.

آرامشی آبی در زلالنای چهره‌ی زندانی و زمزمه یی پیروزمند و خشنود بر لبان به زمین چسبیده‌ی او. فاتحی پا نهاده بر شانه‌ی اوج. یكه رزمنده یی بی جنگ افزار در مصاف حاكمی دژم و در هم شكسته و به سختی جویده شده. پرچمداری‌، شكست را داده شكست. سرداری گردنفراز... [گردنش را خواهی زد؟!!] مرگ نوشِ مرگ شكانده را كه نباید از مرگ هراساند. پاسخ یك جمله بیش نیست. بارها شنوده یی.

ـ زودتر گردنم را بزن كه حاضر نیستم به علی بد بگویم.

مرد زنجیری كجاوه‌ی سوم‌، انقلابی دیگری است از یاران حجر‌، قبیصه بن ضبیعه؛ مردی که پس از روزها تعقیب و گریز سنگین‌، در كوفه‌، محل اختفایش لو رفت. گزمه های حكومتی با ترفند امان دادن او به خون و مال‌، قبیله اش را فریفتند و به چنگ آوردندش. اینك او بود و هجوم تنهایی. غمی ‌، بارافكنده در خانه‌ی دل‌، مدام به همش می فشرد. از ابتدای راه درازآهنگ و دشخوار كوفه به شام‌، عبور از كومه های رمل‌، تنگجای كجاوه و ثقلاثقلِ زنجیر‌، لب به شكوه نگشوده است. اكنون نیز كه به پای بوس مرگ می شتابد‌، پشیمان نیست. غم او‌، غم جان نیست‌، پای در خاطره یی دارد سوزان و جان آشوب.


Purchase this book or download sample versions for your ebook reader.
(Pages 1-33 show above.)